Γονικές Παροχές-Δωρεές Συμπληρωματικές Διευκρινίσεις

Άρθρο του Σταύρου Γ. Νικηφοράκη στα “Χανιώτικα Νέα”

Από 1 Οκτωβρίου 2021 ως γνωστόν αυξήθηκε το αφορολόγητο όριο για τις γονικές παροχές ή δωρεές ακίνητης και κινητής περιουσίας μέχρι ποσού 800.000 € (σχετικό άρθρο μας Χ.Ν. 23.09.21).

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία χιλιάδες συμπολίτες μας έσπευσαν να αξιοποιήσουν το εϋνοικό αυτό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει μέχρι και σήμερα.

Από την ημέρα εφαρμογής του νόμου υπήρξαν  ιδιαίτερα σημεία στην φορολογική νομοθεσία που δεν ακολουθήθηκαν σωστά από τους δωρητές με αποτέλεσμα σε ελέγχους που έγιναν από την φορολογική αρχή να προκύπτουν σημαντικά θέματα απόκλισης από την σχετική νομοθεσία με συνέπεια την απόρριψη ως γονική παροχή και την επιβολή σχετικών προστίμων.  

Τα βασικά σημεία της ισχύουσας νομοθεσίας (Ν.2961/2001-Κύρωση του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Τυχερά Παίγνια) και συμπληρωματικές διευκρινίσεις που αφορούν την φορολογία των δωρεών και γονικών παροχών θα προσπαθήσω να αναλύσω όσο δυνατόν πιο περιληπτικά:

Οι φορολογούμενοι  ανάλογα με την συγγενική τους σχέση που διέπει τον φορολογούμενο με τον  δωρητή κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες και για τις οποίες ισχύουν διαφορετικές φορολογικές κλίμακες και διαφορετικά αφορολόγητα ποσά.

Αναλυτικότερα με βάση το άρθρο 29 του Ν.2961/2001:

• Στην Α’ Κατηγορία ανήκουν:

Ο/η σύζυγος, τα τέκνα, οι εγγονοί και οι γονείς του δωρητή.

Στην κατηγορία αυτή υπάρχει το αφορολόγητο όριο   800.000 ευρώ  που ισχύει για κάθε γονέα. Σε περίπτωση που η δωρεά είτε η γονική παροχή υπερβαίνει το όριο 800.000 ευρώ, επιβάλλεται αυτοτελή φορολόγηση 10%.

Στην Β’ Κατηγορία μεταξύ των άλλων κατατάσσονται οι συγγενείς εξ αίματος τρίτου βαθμού , οι πατριοί και οι μητριές, τα τέκνα από προηγούμενο γάμο του συζύγου, τα τέκνα εξ ’αγχιστείας , γαμπροί-νύφες, οι   ανιόντες   εξ’αγχιστείας του κληρονομούμενου ή του δωρητή.

Η κλίμακα φορολογίας για την Β’κατηγορία αφορά  πρώτο αφορολόγητο όριο μέχρι 30.000 ευρώ για το υπερβάλλον μέχρι 70.000 η φορολόγηση είναι 5% · για ποσό μέχρι  200.000 10% και πέραν αυτού 20% Ενδεικτικό παράδειγμα : σε περίπτωση που  η δωρεά ανέρχεται π.χ. σε 180.000 , το ποσό του φόρου διαμορφώνεται ως εξής:

Στην περίπτωσή μας το συνολικό ποσό του φόρου που θα πληρωθεί, ανέρχεται σε 21.500 ευρώ.

• Στην Γ’ Κατηγορία υπάγεται κάθε άλλος εξ’ αίματος ή εξ’ αγχιστείας συγγενής ή εξωτερικός δωρητής. Η κλίμακα φόρου στην κατηγορία αυτή διαμορφώνεται ως εξής:
• 6.000 ευρώ ποσό αφορολόγητο · το υπερβάλλον μέχρι 66.000 20%, 195.000 με φορολόγηση 30% και πέραν των 195.000 40%. Παράδειγμα:

Εάν η δωρεά ανέρχεται σε 180.000 ευρώ (όπως το προηγούμενο παράδειγμα), ο φόρος που αναλογεί υπολογίζεται ως εξής:

Στην περίπτωσή μας το συνολικό ποσό του φόρου που θα πληρωθεί, ανέρχεται  σε 67.200 ευρώ.

Επιπρόσθετα:

• Η υποβολή της δήλωσης για την δωρεά ή την γονική παροχή που συντάσσεται με συμβολαιογραφική πράξη , γίνεται πριν να καταρτισθεί το συμβόλαιο. Σε περίπτωση που δεν συντάσσεται συμβόλαιο, η δήλωση υποβάλλεται μέσα σε 6 μήνες από την παράδοση της δωρεάς ή της γονικής παροχής.
• Το αφορολόγητο όριο των 800.000 €, παρέχεται στις γονικές παροχές μόνο μια φορά εφόσον έχουν πραγματοποιηθεί από την ημερομηνία εφαρμογής του νόμου, ήτοι μετά την 01.10.2021. Σημειώνεται εδώ ότι στις γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ ίδιων προσώπων συνυπολογίζονται τυχόν προγενέστερες γονικές παροχές εφόσον έχουν γίνει μετά τις 01.10.2021.
• Το ανώτατο όριο των 800.000€ για κάθε γονέα που αφορά την κλίμακα της Α’ Κατηγορίας εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής ή ακίνητης), με την προυπόθεση ότι αυτές διενεργούνται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που επιβάλλεται να αποδεικνύεται με μεταφορά  χρημάτων μέσω τραπεζικών λογαριασμών.
• Ως αποδεικτικό υλικό για δηλώσεις φόρου γονικής παροχής ή δωρεάς που έχουν υποβληθεί μετά την εφαρμογή του νόμου (1.10.2021) πρέπει στο σώμα της δήλωσης να αναγράφονται οι αριθμοί IBAN των τραπεζικών λογαριασμών που έγινε η μεταφορά των χρημάτων , όπως επίσης και το όνομα του πιστωτικού ιδρύματος.
• Υπόχρεοι υποβολής δήλωσης γονικής παροχής-Δωρεάς υποχρεούνται να υποβάλουν και ο δωρητής αλλά και ο δωρεοδόχος.
• Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ για δωρεά ή γονική παροχή ισχύει μόνο στην περίπτωση που το ποσό αυτό δωρίστηκε με μεταφορά χρημάτων μέσω τραπεζικού λογαριασμού.
• Στην περίπτωση που αποκτάται πρώτη κατοικία με γονική παροχή ο νομοθέτης προβλέπει και ένα πρόσθετο αφορολόγητο όριο, 200.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο τέκνο και 250.000 ευρώ εάν το τέκνο είναι έγγαμο. Περαιτέρω, στην περίπτωση αυτή προσαυξάνεται κατά 25.000 ευρώ για κάθε ένα από τα 2 παιδιά και 30.000 για το τρίτο παιδί.
• Πρόσθετο αφορολόγητο σε γονική παροχή ισχύει και σε περίπτωση γονικής παροχής οικοπέδου. Το αφορολόγητο αυτό ποσό σε περίπτωση γονικής παροχής ανέρχεται σε 50.000 για κάθε δικαιούχο που η γονική παροχή αφορά ανήλικο ή άγαμο τέκνο και σε 100.000 για κάθε δικαιούχο έγγαμο με προσαύξηση κατά 10.000 ευρώ για κάθε ένα από τα 2 πρώτα τέκνα και κατά 15.000 για τρίτο ή επόμενα τέκνα.

Σταύρος Γ. Νικηφοράκης

Ορκωτός Ελεγκτής, Managing Partner & Πρόεδρος Δ.Σ. APEX Certified Auditors